Overleven als startend advocaat

Daarmee was het startschot gegeven en de druk direct voelbaar. Er moest brood op de plank komen. Met een lening, beginkapitaal, doorlopende vaste lasten en een roodstand op de bank bezocht ik spreekuren en netwerkevenementen, verdiepte mij in vrijwel alle rechtsgebieden en deed onder meer tien jaar lang strafzaken. Ik werkte keihard.

Maar omdat ik voornamelijk toevoegingszaken deed, leverde dat financieel te weinig op. De vergoeding voor pro-deozaken is, afgezet tegen de hoeveelheid werk die ermee gemoeid is, simpelweg laag. Betalende cliënten zijn onmisbaar, en die vind je niet zomaar, zeker niet als je nauwelijks zichtbaar bent. Een faillissement lag op de loer.

Zichtbaarheid als strategie

Dat faillissement heb ik mede weten te voorkomen door mijzelf vroeg op internet te profileren. Vanaf 2012 deed ik dat actief op Twitter (X), wat binnen de advocatuur bepaald niet vanzelfsprekend was. Het werd gezien als frivool en te zichtbaar; collega’s hadden er het nodige over te zeggen. Maar ik had al snel 24.000 volgers, werd uitgenodigd voor televisie, radio en podia, en begon columns te schrijven. De zichtbaarheid die bij anderen weerstand opriep, betaalde zich gewoon uit.

Die bekendheid groeide verder dankzij een zaak die in 2013 behoorlijk wat stof deed opwaaien. Ik slaagde er als eerste advocaat in om, ondanks betalingsachterstanden van mijn cliënt, een executieveiling van zijn woning door de bank te voorkomen. De kortgedingrechter oordeelde dat de bank haar zorgplicht had geschonden en veroordeelde haar tot betaling van schadevergoeding. Mijn cliënt kon met zijn gezin in de woning blijven. Deze uitspraak wordt tot op de dag van vandaag aangehaald en staat op tal van websites van professionals en universiteiten. Een unicum, en daar ben ik trots op.

Naar aanleiding hiervan werd ik benaderd door diverse kranten en uitgenodigd voor Hollandse Zaken om de uitspraak en een nieuwe zaak toe te lichten. In 2018 verscheen in Het Parool een artikel van zes pagina’s over mij als “Vechtadvocaat”. De media begonnen mij “topadvocaat” te noemen, een titel die ik destijds bewust heb omarmd en op mijn website heb geplaatst, ondanks de weerstand die dat aanvankelijk opriep. Inmiddels noemt vrijwel iedereen zich zonder gêne “top”.

Mijn aanpak: strategisch en doortastend

Ik wil voor elke cliënt de advocaat zijn die ik zelf zou willen hebben. Dat betekent tot het uiterste gaan, waar mogelijk de randen opzoeken en het dossier tot op de bodem uitpluizen. De media noemen mij daarom regelmatig vecht(scheidings)advocaat. Ik draag die naam met trots. Niet omdat ik roekeloos of escalerend te werk ga, maar omdat wij grondig voorbereid en doortastend opereren. Waar het kan, kiezen wij voor overleg en onderhandeling. Maar als de wederpartij niet bereid is tot een eerlijke regeling, gaan wij in het belang van de cliënt en eventuele kinderen “te vuur en te zwaard”. Wie dat nalaat, riskeert simpelweg niet te krijgen waar hij of zij recht op heeft.

Mediation: niet altijd de juiste weg

Ik zie het helaas te vaak: mensen die na een scheiding met te weinig achterblijven om zichzelf en de kinderen te onderhouden. Niet omdat ze pech hadden, maar omdat hun rechtspositie onvoldoende in kaart was gebracht, de machtsverhouding bij de mediation ongelijkwaardig was, of zij onvoldoende bijstand hebben gehad. Dit is iets wat ik al langere tijd aankaart, en dat werd recentelijk bevestigd door een artikel van NOS Nieuws. Als je besluit ergens van af te zien, moet dat een bewuste keuze zijn en niet het gevolg van onwetendheid of druk.

Mediation wordt sterk gepromoot vanuit de gedachte dat strijd schadelijk is voor kinderen. Die zorg begrijp ik, maar mediation is niet altijd de juiste weg, zeker niet wanneer een ex-partner structureel niet meewerkt of er geen gemeenschappelijke basis is. Het komt voor dat men te lang in de mediation blijft hangen zonder dat het opschiet, met alle gevolgen van dien. Mediation kan een waardevolle methode zijn, maar is geen doel op zich. De keuze daarvoor moet berusten op een weloverwogen juridische afweging, niet op de veronderstelling dat procederen per definitie schadelijker is. Een gesprek waarbij beide partijen worden bijgestaan door hun eigen advocaat is daarbij ook een reële mogelijkheid — met de zekerheid dat ieders belangen worden behartigd.

Kinderen zijn veerkrachtiger dan we vaak denken, mits zij tijdig en goed worden begeleid. Gerichte hulpverlening voor het kind zelf, door een onafhankelijke derde en bij voorkeur in contact met lotgenoten, is naar mijn ervaring vaak effectiever dan soms eindeloze pogingen om ouders tot samenwerking te dwingen. Ik ben er dan ook voorstander van dat bij elk uiteengaan kinderen per definitie toegang krijgen tot hulpverlening. Dat zeg ik niet zomaar: ik was dertien jaar lid van de hoorcommissie van Bureau Jeugdzorg en werk nu tweeëntwintig jaar in het familierecht.

De rol van de advocaat in jeugdzorgdossiers

Wat mensen onderschatten, is hoeveel een advocaat kan betekenen in een jeugdzorgdossier. Het gaat erom dat rechters, jeugdzorginstellingen, Veilig Thuis en alle andere betrokkenen een volledig en juist beeld krijgen van de cliënt en diens situatie. Dat betekent ook actief meekijken bij het raadsrapport: controleren of het zorgvuldig en zonder onjuistheden tot stand is gekomen en dat rapporten niet klakkeloos worden gekopieerd. Wij staan cliënten daarin bij van begin tot eind.

Rechtspositie kennen vóór je kiest

Mijn taak als advocaat begint met weten waar de cliënt staat. Pas als de rechtspositie volledig in kaart is gebracht, kan een weloverwogen keuze worden gemaakt: strijden voor waar men recht op heeft, of daar bewust van afzien — niet onder druk en niet uit onwetendheid. Vechten tegen de eigen handtekening is namelijk niet eenvoudig, zo niet onmogelijk.

Ik zie te vaak wat er misgaat als die afweging niet wordt gemaakt. Als minstverdienende partij achterblijven met de kinderen, terwijl de ex vertrekt met het vermogen. Niets geregeld hebben tijdens het huwelijk en bij de scheiding met lege handen staan: het huis blijkt niet van jou, er is geen recht op partneralimentatie. Financiële armoede na een scheiding is mede het gevolg van slechte juridische begeleiding, en ik vind dan ook dat de overheid het familierecht meer onder de aandacht zou moeten brengen.

Daarom zeg ik altijd: informeer jezelf vóór je trouwt, of in elk geval tussentijds. Wie tegenwoordig trouwt zonder iets te regelen, valt automatisch onder de beperkte gemeenschap van goederen. Dat klinkt beschermender dan het is. Voorhuwelijks privévermogen valt weliswaar buiten de gemeenschap, maar wat je tijdens het huwelijk verdient en opbouwt — waaronder de waardestijging van een onderneming die je voor het huwelijk had — kan bij scheiding wél verrekenbaar zijn. Hoe dat uitpakt hangt af van de concrete omstandigheden: hoe is de onderneming gefinancierd, wat is er afgesproken, en hoe heeft de waardeontwikkeling plaatsgevonden? Wie denkt dat hij of zij met het wettelijk stelsel automatisch veilig zit, komt bij een scheiding soms bedrogen uit. Huwelijkse voorwaarden opstellen is geen overbodige luxe; het is gewoon verstandig en zeker bij bedrijven onmisbaar.

Natuur, dieren en het zware vak

Strijd tussen mensen valt niet uit te sluiten; het zit in de menselijke natuur. Ik kijk al mijn hele leven naar natuurdocumentaires, omdat ik van dieren houd en inspiratie haal uit de oplossingen die de natuur biedt. Ook daar geldt: wie niet opkomt voor zijn plek, verliest die. Het is overigens opmerkelijk dat in vrijwel alle andere rechtsgebieden het voeren van verweer heel gewoon is, terwijl bij scheidingen soms de indruk bestaat dat strijden not done is.

Ik zal in de media en op andere podia blijven uitleggen waarom meer bewustwording nodig is van de grote impact die het familierecht op je leven heeft, en dat gaat niet alleen om financiën.

De natuur geeft mij rust, net als series, documentaires en sport. Die ontspanning is geen luxe maar een echte noodzaak. De advocatuur is een zwaar beroep: hoge werkdruk, lange dagen, veeleisende cliënten en de constante noodzaak om “aan” te staan. Maar juist die complexiteit, de diversiteit van zaken en het gevecht voor rechtvaardigheid maken het voor mij een van de meest boeiende en bevredigende beroepen die er zijn.

Juist vanwege de zwaarte van het vak is het essentieel dat de werkomgeving van advocaten en juridisch personeel prettig is: een cultuur van collegialiteit, openheid en ruimte om jezelf te zijn, aangevuld met regelmatige momenten van ontspanning. Anders is het niet vol te houden, en dat zie je terug in de praktijk, waar veel mensen snel afhaken of de overstap maken naar een functie als bedrijfsjurist. Ik kan met recht zeggen dat ons kantoor een fijne plek is om te werken. Ik ben trots op hoe alle tien medewerkers als team optrekken en op de resultaten die we voor cliënten boeken. Het stemt mij oprecht blij dat tweeëntwintig jaar noeste arbeid zijn vruchten heeft afgeworpen en dat ons kantoor inmiddels wordt gerekend tot een van de beste familierechtkantoren van Nederland.

Naast het zijn van advocaat en ondernemer vind ik het ontzettend waardevol om bij te dragen aan het bredere maatschappelijke gesprek. Ik presenteer radioprogramma’s, schrijf columns, sta op podia en doe mee aan televisieprogramma’s. Daarin spreek ik over ondernemerschap, over vrouw zijn en over de thema’s die mij na aan het hart liggen. Daarnaast ben ik actief als jurylid en commissaris, omdat ik ervan overtuigd ben dat brede maatschappelijke betrokkenheid onlosmakelijk verbonden is met goed ondernemerschap en leiderschap. Vanuit diezelfde overtuiging ben ik ook verbonden aan diverse ondernemersclubs, waar ik kennis deel, netwerken versterk en bijdraag aan het gesprek over ondernemen, recht en de positie van vrouwen in het bedrijfsleven.